امّا در آغاز فاقد نام شهر بود ، اما از زمان مأمون ( 218 - 197 ه / 833 - 813 م ) نشانهايى كلّى نظير ( العراق ، المغرب ، المشرق ) « 553 » در آنها ديده مىشود . اكنون كنار افريقاى شمالى ، مصر و سوريه ، در بين النهرين ( اهواز 270 ه / 4 - 883 م ) و در شرق نيز طلا ضرب مىشد . بعدها از زمانى كه از سال 219 ه / 5 - 834 م به دستور معتصم بر روى سكه‌هاى طلا نام شهرها را نيز ذكر كردند ، « 554 » نام شهرهاى ايران هم ( از سال 250 ه / 864 م ) بر روى سكه‌هاى طلا ظاهر شد : از سال 250 ه / 864 م مرو ، سمرقند و چاچ ( تاشكند ) ، بعدها از سال 268 ه / 2 - 881 م قزوين ، « 555 » از سال 272 ه / 6 - 885 م آذربايجان و در سالهاى 317 تا 287 ه / 929 - 900 م قم ، « 556 » در روايات ، ضرب مسكوكات طلا در غرب ايران در سال 7 - 266 ه / 1 - 880 م به خجستانى « 557 » بازمىگردد . « 558 » در طبرستان و

--> ( 553 ) . Lane - Poole I S . 102 , Nr . 287 . رجوع كنيد در اين‌باره همچنين به : . S . 91 , Anmt . , IxS . 41 - 83 - مقايسه كنيد با : Lavoix I S . 532 . , Lane - Poole I S . 245 f ( 554 ) . بغداد ، اسكندريه و غيره : Lane - Poole I S . 108 , Nr . 302 در مورد جريان دينار در جبال ، اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 203 ؛ ابن حوقل : المسالك و الممالك ، قبل ما 2 ، ص 372 گزارش مىدهند . ( 555 ) . درباره دينار در رى اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 208 ؛ ابن حوقل : المسالك و الممالك ، قبل ما 2 ، ص 379 ؛ ابن اثير : الكامل / چاپ تورنبرگ ، ج 9 ، ص 41 گزارش مىدهند . ( 556 ) . مجموعه‌اى از اوزان ( مثقال ) دينار طلا را Lane - Poole I S . 119 f . , Nr . 338 , 342 usw . - Tiesenhausen S . XII مؤلف ذيل به دست مىدهد : اين دينارها در سال 710 م ( 91 ه ) و 736 م ( 118 ه ) بين 13 / 4 و 22 / 4 گرم وزن داشتند ، كه در سال 740 م ( 122 ه ) به 91 / 3 گرم تنزل يافت و در دوران نخستين عباسيان بين 82 / 3 و 96 / 3 ( يك‌بار 34 / 3 گرم ) بود ، امّا بعدا در سال 801 م ( 185 ه ) و 7 - 816 م ( 201 ه ) بين - / 4 و 22 / 4 گرم ( 4 / 201 ه / 20 - 816 م : 65 / 3 يا 87 / 3 گرم ) نوسان داشت و در حدود سال 20 - 919 م ( 307 ه ) مجددا به 69 / 3 گرم رسيد . رجوع كنيد به مجموعه : . Tiesenhansen 310 - 316 در زمان مهتدى ( 256 ه / 70 - 869 م ) به‌جاى دينار يك‌مثقالى ، دينار پنج‌دانقى - دانگى ضرب شد : قمى : تاريخ قم ، ص 147 و بعد . ( 557 ) . رجوع كنيد به ص 128 جلد اول كتاب حاضر . ( 558 ) . طبرى ، تاريخ 3 ، ص 2009 ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 7 ، ص 120 .